از سهم اندك بخش خصوصي تا دغدغهاي به نام هشت طرح
مشكلات مثلث صنعت فولادسازي ايران
درحالي كه صنعت فولادسازي ايران در سال جاري ميلادي برخلاف بسياري از كشورهاي ديگر رشد پياپي توليد را تجربه كرده و در بین کشورهای همسایه نيز در ميان رقبا توانسته جايگاه خود را بعد از تركيه در رده دوم تثبيت كند؛ اما به نظر ميرسد مشكلات جدي نيز در صنعت فولادسازي ايران وجود دارد كه در صورت بيتوجهي به آنها ممكن است حتي در آينده نزديك اين صنعت با كاهش توليد مواجه شود.
صنعت فولادسازي ايران در مجموع سال 2009 ميلادي را خيلي خوب شروع كرده و در هفت ماه امسال با رشد 8/12درصدي نسبت به مدت مشابه در سال 2008 ميلادي موفق به توليد هفتميليون و 376هزار تن فولاد خام شده است. رشد فولاد خام در كشورمان طي سال جاري ميلادي در حالي رخ داده كه بسياري از كشورهاي صاحب نام ديگر در همين مدت با كاهشهاي دو رقمي در توليد مواجه شدهاند. حتي در ماه آگوست امسال فقط ايران و چين بودند كه در ميان توليدكننده عمده فولاد خام موفق شدند رشد توليد را تجربه كنند.
اما در شرايطي كه چند ماهي است نشانههايي مبني بر بهبود وضعيت صنعت فولاد جهان مشاهده شده است، به نظر ميرسد مشكلاتي جدي پيش روي صنعت فولاد ايران قرار داشته باشد كه اگر براي حل اين مشكلات چارهانديشي نشود، ممكن است حتي رشد توليد فولاد خام ايران به كاهش توليد تبديل شود.
مثلث فولادسازي ايران واقعا خصوصي ميشود؟
هماكنون سه فولادساز بزرگ كشور؛ يعني فولاد مباركه و ذوبآهن اصفهان و همچنين فولاد خوزستان كه از آنها ميتوان به عنوان سه راس مثلت صنعت فولادسازي ايران ياد كرد، هريك با مشكلاتي جدي روبهرو هستند.
فولاد مباركه اصفهان كه مدت زمان نسبتا زيادي از خصوصيسازي آن ميگذرد، در آستانه تغييراتي در هياتمديرهاش است. پس از گذشت چندين ماه از عرضه سهام اين شركت در بورس هماكنون سهامداران اين توقع را دارند كه تركيب هياتمديره شركت به نفع بخش خصوصي تغيير كند.
بر اين اساس چند روز پيش هياتمديره فولاد مباركه دستخوش تغييراتي شده و سهم دولت در تركيب اعضاي هياتمديره اين شركت به نفع بخش خصوصي كاهش يافت. با اين وجود در حالي كه سهام دولت در فولاد مباركه به كمتر از 50درصد رسيده و دولت عملا ديگر قادر نيست، دستورات خود را به اين شركت تحميل كند، با اين وجود به نظر ميرسد خصوصيسازي فولاد مباركه به معناي واقعي هنوز محقق نشده است.
هنوز هم بعضا وزارت صنايع و معادن دستوراتي را به فولاد مباركه در زمينه چگونگي فروش محصولاتش ابلاغ ميكند كه اين شركت عملا چارهاي جز اجراي اين دستورات ندارد. اين در شرايطي است كه بعد از تغيير تركيب اعضاي هياتمديره فولاد مباركه هنوز اعضاي جديد نمايندگان حقوقي خود را تعيين نكردهاند و دقيقا معلوم نيست كه آيا مديرعامل كنوني در سمت خود ابقا خواهد شد يا خير؟
البته به غير از مسائل مديريتي فولاد مباركه در سال جاري تاكنون رشد توليد فولاد خام را تجربه كرده، توسعه ظرفيت توليد از نيازهاي مبرم فولاد مباركه است كه اين كار نيز بدون برنامهريزي ممكن نيست. بايد ديد آيا تركيب جديد هياتمديره فولاد مباركه قادر به انجام چنين برنامهريزي هستند.
در مورد فولاد خوزستان نيز بايد گفت كه مسائل مربوط به خريدار سهام بلوكي اين شركت هنوز به طور كامل حل و فصل نشده است؛ اگرچه كه خريدار سهام بلوكي فولاد خوزستان خواستار ابطال معامله شده بود، اما در نهايت سازمان خصوصيسازي اين درخواست را رد كرد تا شرايط فولاد خوزستان وارد مرحله جديدي شود. ذوبآهن اصفهان نيز كه تنها فولادساز 100درصد دولتي كشور محسوب ميشود، هنوز در پيچ و خم فرآيند خصوصيسازي به سر ميبرد؛ اگرچه اين شركت چندي پيش بالاخره موفق شد طرح كوره بلند خود را راهاندازي كند، اما مسائل و مشکلاتی که منجر به نرفتن اين شركت به بورس باعث شد تا ذوبآهن همچنان در مالكيت دولت بماند كه البته اين موضوع انتقادات زيادي را نيز به همراه داشت.
ميتوان گفت كه هر سه فولاد بزرگ كشور به نوعي با مشكلات مربوط به خصوصيسازي و رهايي از مالكيت دولت دست و پنجه نرم ميكنند. ذوبآهن با مشكلات قبل از واگذاري روبهرو است و فولاد مباركه و فولاد خوزستان هم با مشكلات پس از واگذاري.
ادامه مطلب