آهن آلات پایتخت (قاسمی)

محمد حسين بابالو
این روزها بازار غیر رسمي‌فولاد شاهد کاهش شدید حجم معاملات به نسبت سال‌های گذشته است.‌اين مطلب که در خصوص بازار فولادهای ساختمانی، بیشتر جلوه‌گر بوده یکی از مهمترین و با ارزش‌ترین بازارها را در بر گرفته است.

مهم‌ترین دلیل‌اين امر کاهش شدید فعالیت‌های عمرانی در بخش‌های دولتی و خصوصی همچنین رکود بازار مسکن است.
اين بازار پر اهمیت خرید و فروش واقعی از تولیدکننده اصلی آغاز و در مصرف‌کننده نهایی به پایان می‌رسد به گونه‌اي کم سابقه در مسیر کاهش قرار گرفته تا جایی‌که در برخی اظهار نظرها‌اين بازار را راکدترین بازار از جنگ تحمیلی تاکنون لقب داده‌اند. مهمترین دلیل کاهش تقاضای واقعی و کاهش شدید مصرف است. هم اکنون با توجه به کاهش شدید ارزش مصالح ساختمانی و زمین کسی تمایلی به ساخت و ساز ندارد.

نکته دیگر نقش بخش دولتی است. ‌اين نقش بیشتر با تزریق پول به جامعه آن هم به صورت مفید آن بالاخص از طریق تزریق بودجه‌های عمرانی باز می‌شود. با توجه به تجربه تاریخی دولت‌ها و همچنین خشک و بیابانی بودن بسیاری از نقاط کشور بودجه‌های عمرانی برای ‌اين مناطق از پاییز به بعد تزریق خواهد شد. با توجه به اين نکته بایستی در روزهای آتی شایعاتی مبنی بر ورود ‌اين گونه تقاضای واقعی از سوی دولت به گوش برسد. در‌اين بین رانت اطلاعاتی بسیار مهم خواهد بود.

اما واقعیات و داده‌های بنیادین دولت برای سال جاری از پیشینه‌اي روشن حکایت نمي‌کند. برای سال جاری لایحه بودجه ارسالی دولت تا تصویب آن در مجلس در خصوص بودجه‌های عمرانی 8500‌ميليارد تومان فاصله دارد. همچنین در‌اين بودجه 4500‌ ميليارد تومان از طریق فروش سهام در ذیل اصل 44 پيش‌بيني شده است که تحقق آن با اما و اگرهای بسیاری همراه است. اين در حالي است كه مجوزی نیز برای تزریق پول به پروژه‌های عمرانی دولت از صندوق ذخیره‌ارزی صادر نشده است.

با توجه به رویکرد دولت بالاخص در خصوص سیاست‌های پولی – مالی و ادامه روند انقباضی آن احتمال تزریق حجم عظیمي‌از پول به بخش خصوصی از طریق وام و... دور از ذهن خواهد بود. شرایط بازار و ویژگی‌های بنیادین آن حکایت از ادامه‌اين وضع مي‌کند. برآیند‌اين موارد از ادامه وضع فعلی حکایت مي‌کند. به احتمال قوی در آينده نیز معجزه‌اي رخ نخواهد داد. به عبارت بهتر در‌اين بازار تقاضای واقعی وجود نداشته و نخواهد داشت. ‌اين موارد در کنار حجم فولاد تزریق شده یا در حال تزریق به بازار یک نا همخوانی معنی دار دارد. هم اکنون عرضه وجود داشته که از طریق معاملات بورس و واردات تزریق می‌شود و دلیلی برای افزایش تقاضا دیده نمی‌شود. ‌اين در حالی است که هر از چند گاهی شاهد رونق مقطعی معاملات بورس برای عرضه سلف فولادهای ساختمانی هستیم.

با توجه به تجربیات گذشته قیمت‌ها نیز در دوره‌های مشخصی افزایش و سپس کاهش مي‌یابد. تا چند روز‌ آينده زمان توزيع کالاهایی است که در هفته‌های گذشته در بورس کالای ‌ايران به فروش رفته‌اند فرا مي‌رسد. فروش ‌اين کالاها در بازار راکد فعلی تقریبا غیر ممکن خواهد بود. با‌ اين پیش فرض که ‌اين حجم عظیم از پول در صورت راکد ماندن ضرر و زیان بسیاری را برای صاحبانش به همراه خواهد داشت. احتمال یک رونق تصنعی یا به عبارت دیگر سکوت فعالان بزرگ ‌اين بازار و شایعات گوناگون به‌اين دلیل‌، سپس افزایش حجم معاملات، وجود دارد اما نهایتا ‌اين حجم کالا و در واقع بارهايی كه گران خریداری شده روی دست خواهد ماند. یک سناریوی احتمالی و یا به عبارت بهتر یک تراژدی بسیار دردناک برای فعالان ناآگاه‌اين بازار.

احتمال‌اين واقعه با توجه به تجربیات قبلی دور از ذهن نیست. هم اکنون زمزمه‌ها و پیش زمینه‌های ‌اين رویداد آرام آرام در حال شکل گرفتن است. نکته نهایی در‌اين بین اقدام دولت و تلاش در خصوص بهبود امور است. دولت می‌تواند با چند اقدام مقطعی یا اساسی در بهبود اوضاع هم ‌اين بازار را از شرایط فعلی برهاند هم به اشتغالزایی آنهم در شرایط فعلی که بیکاری افزایش یافته است کمک کند.

نکته اول سعی در‌ايزوله کردن اقتصاد‌اين خرده بازار است. ابزارهای حمایتی تعرفه‌اي که ماه‌های پیش بسیاری از دولت‌ها در پیش گرفته‌اند باز هم می‌تواند مؤثر باشد. با‌اين اقدام تولیدکنندگان داخلی با توان بیشتری تولید و از تقاضای محدود فعلی بهتر استفاده خواهند کرد. دومین مطلب افزایش واردات مواد اولیه همچون شمش فولاد‌، انواع فروآلیاژها و... است. نکته دیگر و از همه مهم‌تر حمایت از بخش واقعی تولید است. استمهال هر چه بیشتر بدهی‌ها‌، کمک‌های مالی بانک‌ها و افزایش سقف اعتبارات و تسهیل پرداخت وام به بنگاه‌های تولیدی واقعی نه به بخش‌ها و شرکت‌های کاغذی که به تورم بیانجامد و نهایتا افزایش بودجه‌های عمرانی و رونق ساخت و ساز طرح‌های دولت و تملک سرمایه‌های ثابت.

در شرایط فعلی دولت می‌تواند با‌اين اقدامات و بالاخص با افزایش هزینه‌های عمرانی و تسهیل سرمایه‌گذاری خارجی به‌اين آشفته بازار پایان دهد. نکته دیگر که به صورت یک شایعه در بازار شنیده می‌شود امید به بهبود بازار‌اين کالا در صورت افزایش رابطه با جهان غرب است.

این مطلب نیز فاقد هرگونه دلایل بنیادی برای بازار بوده که جز تغییر در طرز فکر فعالان بازار البته بدون وجود عقبه‌اي واقعی تنها به آشفته‌تر شدن بازار، همچنین رونقی مقطعی و سپس رکودی فراگیرتر خواهد انجامید.

کلید بهبود بازار کمک‌های دولت و تزریق منابعی از‌اين قبیل است. امید است دولت برای بهبود ‌اين خرده بازار فکری کند و به کمک فعالان ‌اين عرصه شتابد. اقدامي‌که شاید هم اکنون نیز بسیار دیر شده باشد.
دنیای اقتصاد